In het algemeen kunnen er problemen ontstaan met FAQ op juridische sites. Het gebeurd regelmatig dat ongenuanceerde antwoorden gegeven worden. Daar valt helaas niet aan te ontkomen. Men moet er zich van bewust zijn dat niet elk antwoord het enige en juiste is op een gestelde vraag. In de juristerij is elk geval immers anders. Toch een paar voorbeelden om aan te geven in welke richting men problemen kan voorkomen.
Wanneer is mijn werk beschermd?
Het werk is op moment van de schepping al auteursrechtelijk beschermd! Depotdatum kan van groot belang zijn in een gerechtelijke procedure uit bewijstechnische overwegingen. U krijgt een schriftelijke bevestiging van de datum waarop wij uw werk deponeren bij de notaris.
Voorwaarde is wel dat aan alle gestelde vereisten wordt voldaan.
naar boven
Als ik mijn concept na verloop van tijd wijzig (bv. modernisering van het lettertype, aanpassing kleurstellingen, etc.), moet ik dan een nieuw depot verrichten?
Ja. U kunt uw concept gebruiken zoals het bij IdeeSafe is ingeschreven. Een nieuw depot is dus vereist indien u een onderscheidend onderdeel van uw concept wijzigt. Voor advies over specifieke gevallen, verdient het aanbeveling zich tot een deskundige te wenden.
naar boven
Ik heb het auteursrecht op mijn werk overgedragen. Nu wordt tegen mijn zin het werk veranderd. Kan ik daar nog iets aan doen?
Ja, dit is eventueel mogelijk. Ook als het auteursrecht is overgedragen, mag het werk niet zonder toestemming worden gewijzigd of verminkt. Een en ander valt onder de zogenaamde persoonlijkheidsrechten. Naamsvermelding valt hier ook onder. Na overdracht van het auteursrecht heeft de maker nog bepaalde rechten. Gespecialiseerde juristen kunnen u hierover uiteraard adviseren.
naar boven
Als ik in loondienst of in opdracht van een derde een idee heb uitgewerkt, wie moet het dan deponeren?
Het recht tot het depot komt in principe toe aan uw werkgever, tenzij anders is overeengekomen. Om verwarring te voorkomen is het belangrijk tijdig een contract op te stellen en te ondertekenen waarin duidelijk de wederzijdse rechten en verplichtingen staan vermeld. Voor een deskundig advies over een specifiek geval, kunt u zich wenden tot gespecialiseerde juristen.
Wat betekenen de tekens ® TM en © ?
® Het geeft aan dat de gebruiker van het merk beweert het merk ingeschreven te hebbben. Het is verstandig om dit teken naar buiten toe te gebruiken voor uw geregistreerde merken. In het Anglo-amerikaanse recht verkrijg je ook een soort merkrecht als gevolg van het pure gebruik op basis van het Common Law. De gebruiker van het merk beweert zo'n merkrecht te bezitten.
TM Algemeen wordt aangenomen dat dit betekent dat u een merkaanvraag heeft ingediend maar dat er nog geen merkregistratie is verkregen.
© De gebruiker claimt auteursrechten op zijn werk te bezitten.
In alle gevallen is uiteindelijk de rechter die daarover beslist!
Bescherming van Tv-programma’s blijft zeer zwak (auteur onbekend)
Een televisieformat kan onder omstandigheden als auteursrechtelijk werk worden aangemerkt, waarmee het alsdan ook auteursrechtelijke bescherming geniet. De rechter in Nederland blijkt keer op keer zeer terughoudend te zijn om programmabedenkers te hulp te schieten als het tot een conflict komt. Op 20 november 2002 oordeelde de Hoge Raad der Nederlanden voor het eerst in een geschil rond een televisieformat. Een doorbraak blijkt dit arrest helaas echter niet te geven.
In Nederland wordt, gelijk in de ons omringende landen, algemeen aangenomen dat een televisieformat, zeg maar de formule van een televisieprogramma met daarin de telkens terugkerende elementen, als een auteursrechtelijk werk kan worden aangemerkt, mits het televisieformat een eigen, persoonlijk karakter bezit en voldoende is uitgewerkt. Alleen een programma-idee of een onvoldoende uitgewerkt concept voor een televisieprogramma zal dus nimmer als een beschermd auteursrechtelijk werk kunnen worden aangemerkt.
De eerste (gepubliceerde) uitspraak rond een televisieformat dateert uit 1986. In een geschil tussen de VARA en programmabedenker Praal werd geprocedeerd over de schending door de VARA van het auteursrecht van Praal. De president van de rechtbank Amsterdam was het met Praal eens en oordeelde dat het televisieformat gezien de opbouw en de uitwerking van het idee moest worden aangemerkt als een auteursrechtelijk beschermd werk. In hoger beroep werd de VARA alsnog in het gelijk gesteld, omdat de ideeën van Praal - aldus het Hof - niet voldoende waren uitgewerkt om te kunnen worden aangemerkt als een auteursrechtelijk werk.
Sinds voornoemde zaak uit 1986 zijn een kleine twintigtal uitspraken gepubliceerd met betrekking tot geschillen rond televisieformats. Mede ingegeven door de al maar toenemende commerciële belangen rond een succesvol televisieprogramma, lijkt duidelijkheid omtrent de beschermingsomvang steeds wenselijker. In vrijwel alle gevallen oordeelde de rechter echter dat van een auteursrechtelijke inbreuk geen sprake was. Uit de jurisprudentie blijkt dan ook dat de rechter niet snel oordeelt dat van een auteursrechtelijk werk sprake is dan wel dat hierop inbreuk wordt gemaakt, bijvoorbeeld omdat beide programma’s in de ogen van de rechter niet of onvoldoende op elkaar lijken. De Hoge Raad der Nederlanden, Nederlands hoogste rechtscollege, had zich nog nooit over een dergelijke zaak uitgelaten. Daar is inmiddels wijziging in gekomen.
In 1993 bedacht een aantal programmamakers een televisieprogramma, met daarin centraal (licht) klassieke muziek. Een en ander was schriftelijk uitgewerkt, kreeg als werktitel “Marco’s Classic Show” en zou worden gepresenteerd door de zanger Marco Bakker. Het televisieformat was in 1993 aangeboden aan de TROS. De TROS liet na ampel intern beraad weten niet geïnteresseerd te zijn. Begin 1998 begon de TROS met de uitzending van het muziekprogramma “Una Voce Particolare”, gepresenteerd door de zanger Ernst-Daniël Smid. De bedenkers van Marco’s Classic Show meenden daarin hun programma te herkennen en stapten naar de rechter. Zowel de rechtbank als het hof oordeelden dat het op schrift gestelde televisieformat en het door de TROS uitgezonden programma onvoldoende op elkaar leken. De zaak werd vervolgens voorgelegd aan de Hoge Raad; de eerste keer dat de Hoge Raad werd verzocht zich over een dergelijk geschil uit te spreken. Op 29 november 2002 wees de Hoge Raad arrest en verwierp het beroep. De Hoge Raad oordeelde - zakelijk weergegeven - dat het hof bij de beoordeling van de vraagstukken een juiste maatstaf had toegepast. Verder kwam de Hoge Raad aan een aantal middelen niet toe, omdat deze te feitelijk van aard waren. De Hoge Raad oordeelt nu eenmaal niet over feiten. Daarmee was na een periode van bijna vijf jaren procederen een einde gekomen aan dit juridisch steekspel. De partij die van mening was dat inbreuk was gemaakt op het eigen format trok wederom aan het kortste (juridische) eind.
Wanneer u derhalve een idee heeft voor een nieuw televisieprogramma en u van plan bent het uitgewerkte televisieformat aan een derde aan te bieden, wees dan voorzichtig. De kans dat u met lege handen blijft staan in het geval uw programma door deze derde wordt gestolen en u zich ter zake vervolgens tot de rechter wendt, is uitermate groot. Uiteraard kun je niet alle gevallen over een kam scheren. Feit blijft dat de rechter zich bijzonder terughoudend opstelt zodra hij zich geconfronteerd ziet met vermeende inbreukkwesties rond televisieformats. Voor zover de rechter wil voorkomen dat betrekkelijk triviale ideeën worden gemonopoliseerd is dat niet alleen begrijpelijk, doch zelfs wenselijk. In sommige gevallen zou de hulp van de rechter zeer wel welkom zijn. Vooralsnog is die hulp echter ver te zoeken. U bent dan ook gewaarschuwd.
naar boven
Het “Beste Idee van Nederland” is niet zo’n best idee!
Iedereen die een goed idee heeft en zichzelf serieus neemt gaat proberen zijn idee te realiseren. Maar waar te beginnen? Voordat je een idee hebt doorontwikkeld, producenten en financiers hebt gevonden, is je idee al vele malen geëtaleerd aan derden en daarmee vogelvrij, tenzij je het idee hebt geregistreerd.
Zonder een bewijsregistratie kan iedere betrokkene met jouw idee aan de haal gaan. Plagiaat is dan ook niet voor niets irritatie nummer één in vele branches.
De weg naar een octrooi is lang, ingewikkeld en kostbaar. Velen hopen dit te kunnen omzeilen en denken hun geluk te vinden bij een wedstrijd: het beste idee van Nederland! Meedoen aan dit tv-programma biedt ogenschijnlijk vele mogelijkheden voor creatieve gelukzoekers. Vol enthousiasme wordt door de deelnemers uitvoerig de in- en outs van hun idee en/of vinding uitgelegd. Dit in de hoop dat zij tot de uitverkorenen gaan behoren die verder komen in de realisatie en productie van hun idee.
De gedachte aan succes, het snelle geld en eeuwige roem maakt mensen echter erg onzorgvuldig en onoplettend. Helaas zitten aan deelname vele valkuilen en onrechtvaardigheden verbonden.
De grootste valkuilen zitten in de deelnemersvoorwaarden.
Artikel 8* stelt als voorwaarde dat je jou idee niet eerder hebt mogen registreren.
Je moet verklaren dat je jouw idee uitsluitend bij de stichting, die de wedstrijd “het beste idee van Nederland” organiseert, hebt aangeboden. Dat betekend dat als je al eerder gelobbyd hebt met je idee, je eigenlijk geen kans meer maakt.
Voorts moet je afstand doen van alle intellectuele eigendomsrechten van jouw idee, d.w.z. je geeft gewoon je idee weg! (zie artikel 9*). Als je idee dan uitgekozen wordt mag de stichting jouw idee over dragen aan een commercieel belanghebbend bedrijf. Er is wel sprake van dat je de afgestane rechten terug krijgt in de vorm van een “schriftelijke mededeling” (??!? Zie artikel 13*). Een schriftelijke mededeling is geen overeenkomst! Er wordt ook géén termijn genoemd waarin dat zou moeten gebeuren. Intussen kan die stichting alles met jouw idee ondernemen en mag jij er zelf niets meer mee doen.
In artikel 15* wordt je verplicht geen mededelingen te doen aan derden over je eigen idee, maar deze geheimhoudingsplicht geldt dan weer niet voor de stichting.
Verder worden er percentages genoemd over royaltyopbrengsten. Of deze reëel zijn kan ik niet 123 beoordelen. Dit zal per idee verschillen en is mede afhankelijk van investeringen die nodig zijn in de verdere ontwikkeling/productiekosten en het te verwachten commercieel succes. In ieder geval sluit men hiermee verdere zakelijke onderhandelingen uit.
Als sluitstuk en allergrootste valkuil artikel16*: “De stichting heeft het recht om publiciteit te geven aan alle ingezonden Ideeën, ongeacht of deze al dan niet als winnend worden aangemerkt respectievelijk voor verdere exploitatie worden geselecteerd…….” Weinig mensen kunnen inschatten wat de gevolgen van dit artikel zijn, evenmin de deelname aan het tv-programma.
In gewoon Nederlands betekent het dat je absoluut niet meer in aanmerking komt voor een octrooi op jou idee! Een van de absolute voorwaarden om een octrooi te verkrijgen is juist dat jouw idee NIEUW moet zijn, d.w.z. het mag niet eerder gepubliceerd of door de media uitgezonden zijn.
Als iemands idee niet is geselecteerd, wil dat absoluut niet zeggen dat het idee waardeloos is. Veel ideeën die niet door de jury uitgekozen zijn, hebben wel zeker bestaansrecht en kunnen door andere partijen uitgevoerd en in de markt gezet worden. De mogelijkheid om je idee ten gelde te maken is door deelname aan het programma definitief van de baan.
Uiteindelijk dus toch niet zo’n goed idee………..!
Roel van Dongen
Directeur/eigenaar IdeeSafe
©, 2007, Roel van Dongen
naar boven
(door Joost Bijlsma)
Plagiaat is een plaag, want uw merken en producten zijn uw kinderen. Toch beschermen veel ondernemers hun kroost niet of te laat, uit angst voor kosten en rompslomp. Dat is jammer. Beschermde merken schrikken af. Als u zich verdiept in rechtsbescherming, betaalt zich dat uit in marketing- en innovatiekennis. De zegeningen en valkuilen van rechtsbescherming op een rij.
De Hongaar Rubik, uitvinder van de puzzelkubus, schoot een bok door zijn uitvinding niet te beschermen. Toen het ding een rage werd, kaapten tientallen snelle jongens het grote geld voor zijn neus weg. Het bedrijf Prinsen uit Helmond moest de koffiecreamer Boncafé (niet beschermd merk) van de markt halen. En dat terwijl Sara Lee/Douwe Egberts de koffie Boncafé (wel beschermd) later op de markt had gebracht. Het zijn maar twee voorbeelden van ondernemers die in de aap zijn gelogeerd door het onvoldoende beschermen van een product.
Zoeken naar patentinformatie is niet langer een privilege voor ingewijden. Vroeger moest u ervoor naar het Bureau voor de Industriële Eigendom in Rijswijk, alwaar u zich door een rijstebrijberg informatie moest worstelen. Tegenwoordig kunt u naar hartelust neuzen in Patent Informatie Online Nederland (PION). Dat patentregister kunt raadplegen via universiteiten, hogescholen, Senter en Syntens. Veel Amerikaanse patenten vindt u verder op het internet bij www.patents.ibm.com. Geen gebruik maken van de mogelijkheid om andermans octrooien te bekijken is een gemiste kans. Om succesvol te innoveren, is kennis over hetgeen al beschermd of bekend is, van cruciaal belang. Wie een kijkje in de keuken van de patentinformatie neemt, kan op prachtige ideeën komen. Stel: u hebt een bedrijf in fietsonderdelen en u wilt een nieuwe bagagedrager op de markt brengen. Informatiesystemen als PION leveren u direct een fors aantal mogelijke pakjesdragers. U kunt de kunst afkijken en hoeft niet opnieuw een driepotige bagagedrager uit te vinden. Niets is frustrerender dan erachter komen dat u iets hebt bedacht wat al bestaat. Door vooraf informatie in te winnen, voorkomt u die ellende. Gevonden patentinformatie kan als een grote inspiratiebron werken. Wellicht kan bepaalde informatie zelfs dienen als een startpunt voor een nieuwe ontwikkeling. In ieder geval krijgt u een indruk van hoe anderen prototypes hebben gemaakt.
naar boven
Kapers in kaart (auteur onbekend)
De na-aper
Signalement: Crimineel. Duikt meestal op in de markt van luxe goederen of makkelijk te dupliceren goederen, zoals cd’s en software. Kloont uw product. De na-aper kan met gemak onder uw prijs duiken omdat hij geen enkele investering in ontwikkelingskosten hoeft te doen. Hij laat de exact gelijkende kopieën (maar van mindere kwaliteit) vaak in een lagelonenland maken.
Remedie: Speurwerk. U zoekt aanknopingspunten voor wie die na-aper is. Vervolgens trekt u aan de bel bij de stichting Namaakbestrijding in Amstelveen. Of u spant direct een rechtszaak aan tegen de persoon of het bedrijf (bijvoorbeeld vervoerder, winkelier, groothandelaar) dat iets met de piraterij te maken heeft. Het meest effectieve middel is het aanspannen van een kort geding, waarin u een verbod op of zelfs vernietiging van de nepartikelen eist. Ook aangifte doen bij de politie is verstandig, al kijken de dienders u op het bureau misschien vreemd aan. Het is niet makkelijk om de na-aper voor de strafrechter te krijgen. Het gesternte is echter goed.
De gauwdief
Signalement: Een specialist op het gebied van het deponeren van namen, merken en ideeën. Is u een stapje voor door alvast uw naam, merk of domeinnaam te claimen voordat u dat hebt kunnen doen. Zo kreeg het inmiddels bekende ijsmerk Ben&Jerry’s te maken met een geniepige gauwdief. Een Engelse ex-piloot, die zich had omgedoopt tot ‘trademark broker’ had het ijsmerk in de Benelux geclaimd voor zijn bedrijf Mayfair Projects. Soms krijgen gauwdieven enorme bedragen, meestal vangen ze bot.
Remedie: Procederen. De rechter verklaarde het depot van Ben&Jerry’s door de Engelse ex-piloot nietig, omdat het te kwader trouw was geschied. De man bleek meerdere snelgroeiende Amerikaanse merken te hebben gedeponeerd. Een gauwdief is het niet om het merk te doen, maar om uw geld. Dus: nooit een deal sluiten.
De parasiet
Signalement: Vaak een concurrent die meezeilt op een goed idee van u. Hij aapt uw succesvolle merk, verpakking, naam of reclameslogan na. Via het aanbrengen van enkele subtiele verschillen dekt hij zich in tegen een juridisch gevecht. De parasiet kan erg schadelijk zijn voor uw goede naam.
Remedie: De parasiet die uw merknaam heeft misbruikt, kan volgens de Benelux Merkenwet worden veroordeeld tot het afdragen van de winst aan de merkhouder. Maar het is verstandiger om het niet zover te laten komen. Rechtsgang voorkomt u door de parasiet af te schrikken via bijvoorbeeld merkendepots en merkbewaking. Benader de overtreder eerst persoonlijk en later pas via advocaten. Als u niet sterk staat in het merkconflict, is het verstandig direct een deal te sluiten.
De gorilla
Signalement: Een grote jongen die goed in de gaten houdt wat de kleintjes doen, bijvoorbeeld door het internet of vakbladen af te stropen op goedlopende producten van kleine concurrenten. Hij aapt het idee na, voegt enkele subtiele verschillen toe en brengt met overdonderd lawaai een vergelijkbaar product op de markt.
Remedie: Zie parasiet. Tegen gorilla’s is juridische bescherming een effectief middel. Grote jongens hebben een naam te verliezen, als uit een proces blijkt dat ze u onrecht hebben aangedaan.
naar boven
Zo beschermt u ..... (door Joost Bijlsma)
Tekst, kunstwerk, gebruiksaanwijzingen, brochures, bouwwerken
Wie een letterkundig, wetenschappelijk of kunstzinnig werk heeft gemaakt, bezit automatisch auteursrecht. Pas bij inbreuk van dat recht kan duidelijk worden hoe ver dat recht strekt. Zekerheid heeft u pas na een uitspraak van de rechter. Enkele voorbeelden van werken waarop auteursrecht rust: teksten, kunstwerken, gebruiksaanwijzingen, brochures, video’s en ander promotiemateriaal, tekeningen en modellen, bouwwerken. Auteursrecht is beschermd tot zeventig jaar na het overlijden van de auteur.
Innovatief product of proces, uitvinding
U kunt een innovatief product of proces beschermen via het octrooirecht. Dit meest bekende beschermingsmiddel voor ‘uitvindingen’ wordt ook wel patent genoemd. U kunt voor octrooien terecht bij het Bureau voor de Industriële Eigendom in Rijswijk. Een octrooi geeft de houder ervan gedurende een bepaalde termijn het alleenrecht om een uitvinding te produceren, te verkopen of toe te passen. Het (gedeeltelijk) overdragen van rechten van octrooien is mogelijk via licenties. Met een licentie verleent een octrooihouder een ander het (deel)recht om van het octrooi te profiteren. Licenties kunnen exclusief of niet-exclusief worden verleend. Wie de licentie niet-exclusief verleent, behoudt zich het recht voor om de uitvinding zelf toe te (blijven) passen en ook aan anderen licenties te verlenen. De licentieverlener krijgt een tegenprestatie, vaak in de vorm van een percentage van de verkoopprijs of een eenmalige koopprijs. Verkoop van kennis via licentieverlening kan aantrekkelijk zijn om markten te bestormen die voor uzelf moeilijk te ontginnen zijn.
Merk(naam)
Een merk beschermt u via het merkenrecht door het te laten deponeren in het register van het Benelux Merken Bureau (BMB) in Den Haag. Voor de inschrijving van het depot vindt een wettelijk verplicht onderzoek plaats naar gelijkende merken die reeds zijn gedeponeerd of geregistreerd. Het BMB weigert een merk alleen wanneer het oordeelt dat het te weinig onderscheidend is. Dat er al gelijkende merken zijn is geen weigeringsgrond. Tegen een negatieve beslissing van het BMB staat beroep open bij het gerechtshof. De bescherming van het merk duurt tien jaar en kan daarna worden verlengd. Een merkhouder die een depot of het gebruik van een identiek of een gelijkend merk vijf jaar lang tolereert, kan niet meer tegen optreden tegen de overtreder. Om tijdig actie te kunnen ondernemen tegen gelijkende merken die op de markt verschijnen, is het nuttig het merk te laten bewaken door een merkenbureau. Licenties op het gebruik van een merknaam zijn mogelijk.
Kleur, logo, slagzin, geur, geluid
Logo’s, (combinaties van) kleuren en slagzinnen kunnen worden gedeponeerd als merk via een omschrijving of een beeldregistratie. Opnieuw is het criterium van de onderscheiding van doorslaggevend belang. Over de mogelijkheid tot het registreren van geluiden en geuren heeft de rechter zich nog niet uitgesproken. Harley Davidson wil het geluid van zijn motoren beschermen.
Uw hoofd
Als u vindt dat uw hoofd niet door iedere gek in een eigen reclamecampagne mag worden gebruikt, kunt u uw portret laten deponeren als merk bij het BMB. De supercommerciële muzikant André Rieu ging u reeds voor.
Uiterlijke kenmerken, Vorm
Over het beschermen van uiterlijke kenmerken van producten bestaat veel verwarring. Wie bijvoorbeeld dessins van stoffen of designvormen wil beschermen, kan bij drie soorten recht terecht. Allereerst berust op vormgeving auteursrecht. Omdat de reikwijdte van het auteursrecht pas duidelijk wordt na een uitspraak van een rechter, kan het echter bijzonder verstandig zijn het uiterlijk van sommige gebruiksvoorwerpen te beschermen via het modellenrecht. Daarvoor moet u een tekening (twee dimensies) of een model (drie dimensies) deponeren bij het Benelux Bureau voor Modellen en Tekeningen in Den Haag. Het depot blijft vijf jaar geldig. Het overdragen van deelrechten via licenties is mogelijk. Een vorm kan ook worden beschermd via het merkenrecht. Een vormmerk heeft alleen kans van slagen als de vorm ‘onderscheidend’ vermogen bezit. De vorm van een gewone fles is niet te claimen, bij een karakteristieke vorm als die van de Coca Cola-fles lukt dat wel. Het merkenrecht mag het octrooi- of het auteurs- of modellenrecht niet in de wielen rijden. In het merkenrecht geldt dan ook de regel dat de vorm de wezenlijke waarde van de waar niet mag beïnvloeden, zoals dat bijvoorbeeld het geval is bij design-artikelen (valt onder modellen- of auteursrecht). Verder mag de vorm in het merkenrecht geen uitkomst bieden op het gebied van de nijverheid (hiervoor dient het octrooi). Bovendien mag de vorm van het merk niet enkel zijn bepaald door de aard van de waar.
Uw handelsnaam
Handelsnaamrecht ontstaat door het voeren van een naam. U hoeft er niets voor te doen, behalve de naam te gebruiken. De inschrijving in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel dient hooguit als bewijs dat u uw naam voert. Over de handelsnaam mag geen verwarring ontstaan. Of er sprake is van verwarring hangt af van de overeenkomst met andere namen, de vestigingsplaats van het bedrijf en de aard van de onderneming. Als uw handelsnaam dient ter onderscheiding van te leveren diensten of goederen, is het verstandig de naam ook als merk te deponeren.
Idee
Een idee dat slechts in de grijze cellen van het brein is opgeslagen, is niet beschermd. Wanneer u een briljant idee heeft, is het verstandig om dat hersenspinsel op te schrijven.
naar boven
|
